ภาวะเบาหวานระยะสงบสามารถเกิดขึ้นได้ หากผู้ป่วยควบคุมอาหาร เลือกวัตถุดิบที่เหมาะสม และปรับวิธีการกินอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลที่ความเสี่ยงน้ำตาลสูงขึ้น การเลือกอาหารดัชนีน้ำตาลต่ำ ลดการทอด และควบคุมปริมาณหวาน ช่วยลดระดับน้ำตาลและป้องกันภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว
- ภาวะเบาหวานระยะสงบ (Diabetes Remission) คือภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดกลับสู่เกณฑ์ปกติโดยไม่ต้องใช้ยาอย่างต่อเนื่อง
- อาหารที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low-GI) ช่วยชะลอการดูดซึมกลูโคสและลดการพุ่งสูงของระดับน้ำตาลในเลือด
- วิธีการปรุงอาหาร เช่น การทอดหรือใช้น้ำตาลและไขมันสูง ส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดมากกว่าชนิดวัตถุดิบบางประเภท
- ช่วงเทศกาล เป็นช่วงที่ความเสี่ยงควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ยากขึ้น จากพฤติกรรมการกินที่เปลี่ยนไปและการบริโภคน้ำตาลเพิ่มขึ้น
เบาหวานยังคงเป็นหนึ่งในโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่หลายคนอาจยังมีความเข้าใจไม่ครบถ้วน ซึ่งอาจส่งผลต่อการดูแลรักษาที่เหมาะสมรวมถึงทำให้ภาวะของโรคเข้าสู่ ภาวะเบาหวานสงบ (Diabetes Remission) เป็นไปได้ช้าลง
สำหรับประเทศไทย สถานการณ์ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 (ผู้ที่ร่างกายมีภาวะดื้อต่ออินซูลิ) ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องจึงเป็นสิ่งจำเป็นเร่งด่วน
โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลส่งท้ายปีที่หลายคนอาจรับประทานอาหารหรือของหวานต่าง ๆ ในงานสังสรรค์มากขึ้นโดยไม่รู้ตัว ทำให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดเป็นเรื่องท้าทายยิ่งกว่าเดิม
คนไทย 6 ล้านคนเสี่ยงเบาหวาน
ข้อมูลจากสหพันธ์เบาหวานนานาชาติ (International Diabetes Federation) ระบุว่า ปัจจุบันมีชาวไทยอายุ 20–79 ปี กว่า 6 ล้านคนที่กำลังเผชิญกับโรคเบาหวาน หรือคิดเป็นอัตราความชุก 10.2% เพิ่มขึ้นจาก 7.5% ในปี 2554 สิ่งที่น่ากังวลคือ ผู้ป่วยถึงหนึ่งในสามยังไม่รู้ตัวว่าตนเองกำลังป่วย
ขณะที่ ในช่วงเทศกาลที่พฤติกรรมการกินอาจเปลี่ยนไปจากปกติ หนึ่งในความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน คือ
หลายคนมักคิดว่าการเป็นโรคเบาหวานหมายความว่าต้องงดอาหารที่ชอบโดยสิ้นเชิง หรือจำเป็นต้องรับประทานเฉพาะขนมไร้น้ำตาลและอาหารรสจืดเท่านั้น
ทั้งที่ในความเป็นจริง ความต้องการด้านอาหารของแต่ละคนแตกต่างกัน และผู้ป่วยเบาหวานยังสามารถเพลิดเพลินกับอาหารไทยที่อร่อยได้เช่นเดิม เพียงปรับเลือกวัตถุดิบ ปริมาณ และวิธีปรุงให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
แอ๊บบอตต์ หนึ่งในบริษัททางการแพทย์ชั้นนำและผู้นำระดับโลกในศาสตร์ด้านโภชนาการ แนะ 5 เคล็ดลับปรับเมนูอาหารแบบไทย ๆ เพื่อช่วยผู้ป่วยเบาหวานในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและก้าวสู่ภาวะเบาหวานสงบได้ง่ายขึ้น
1.เลือกอาหารย่างแทนอาหารทอด
อาหารทอดมักเป็นเมนูประจำงานเทศกาล มักมีไขมันและคาร์โบไฮเดรตสูง ซึ่งอาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูง2 ลองงดเมนูทอด ในช่วงเทศกาล เช่น กล้วยทอด ปอเปี๊ยะทอด และหันมาเลือกอาหารย่าง เช่น ปลาเผา ไก่ย่าง หรือสะเต๊ะหมู/ไก่ ซึ่งให้โปรตีนสูง ไขมันเลวต่ำ และยังคงรสชาติอร่อยโดยไม่เพิ่มน้ำมันส่วนเกิน เหมาะสำหรับควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดช่วงเทศกาลมากกว่า
2.ให้ความสำคัญกับอาหารที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low-GI)
อาหารที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำมีส่วนช่วยชะลอการดูดซึมกลูโคสและทำให้อินซูลินทำงานได้ดีขึ้น ตัวเลือกของอาหารที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำที่หาได้ง่ายในชีวิตประจำวัน เช่น ผักใบเขียว (คะน้า, กวางตุ้ง) ข้าวโอ๊ต ถั่วเขียว ข้าวบาร์เลย์ เผือก และข้าวโพดหวาน
นอกจากนี้ ในปัจจุบันยังมีผลิตภัณฑ์โภชนาการเฉพาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน เช่น กลูเซอนา สามารถใช้ทดแทนมื้ออาหารหรือเสริมมื้ออาหารเพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
3.เปลี่ยนจากแกงกะทิเป็นต้มยำน้ำใสหรือแกงจืด
เมนูแกงกะทิจะมีไขมันอิ่มตัวสูง ลองเปลี่ยนเป็นต้มยำน้ำใสหรือแกงจืดที่ปรุงด้วยผักและโปรตีนไขมันต่ำ เช่น กุ้งหรือไก่ เมนูเหล่านี้ให้รสชาติไทยแบบคุ้นเคย แต่เบากว่า และอุดมด้วยวิตามิน แร่ธาตุ ใยอาหาร และโปรตีน⁴ เหมาะสำหรับคนที่ต้องการดูแลระดับน้ำตาลในเลือดช่วงเทศกาล
4.ใช้สมุนไพรและเครื่องเทศแทนซอสปรุงรสที่มีน้ำตาล
สมุนไพรไทย เช่น ตะไคร้ สะระแหน่ โหระพา และข่า ช่วยเพิ่มรสชาติและกลิ่นหอมให้กับอาหารโดยไม่ต้องพึ่งน้ำตาล ในขณะเดียวกันควรหลีกเลี่ยงซอสปรุงรสที่มีน้ำตาลเป็นส่วนผสม เช่น น้ำจิ้มไก่ หรือซอสหอยนางรม ซึ่งมักมีน้ำตาลแฝงอยู่ ควรอ่านฉลากโภชนาการอย่างละเอียด และเลือกผลิตภัณฑ์ที่มี น้ำตาลน้อยหรือไม่มีน้ำตาลแทน
5.เลือกผลไม้สดแทนขนมหวานและเครื่องดื่มหวาน ๆ
ปริมาณน้ำตาลและพลังงานที่ได้รับอาจเพิ่มขึ้นโดยไม่รู้ตัว ในช่วงเทศกาลที่เต็มไปด้วยขนมหวาน เครื่องดื่มหวาน และของหวาน การปรับพฤติกรรมง่าย ๆ เช่น สั่งหวานน้อยหรือไม่หวาน และเลือกผลไม้สดที่มีใยอาหารสูงและมีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ เช่น ส้มโอหรือฝรั่ง ซึ่งหวานตามธรรมชาติ จะช่วยลดความเสี่ยงจากระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูง ขณะเดียวกันก็ยังตอบโจทย์ความอยากของหวานในช่วงเทศกาลเฉลิมฉลองได้ดี
ทพญ.ดร.อรุณี ลายธีระพงศ์ ผู้อำนวยการการแพทย์ด้านโภชนาการของแอ๊บบอต ประจำประเทศไทย กล่าวว่า
“การใช้ชีวิตอยู่กับโรคเบาหวานไม่ได้หมายความว่าเราต้องละทิ้งรสชาติอาหารหรือวิถีการกินแบบดั้งเดิม สิ่งสำคัญคือการเติมเต็มร่างกายด้วยโภชนาการที่ครบถ้วนและสมดุล และปรับวิถีชีวิตที่ช่วยให้ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เพื่อเสริมพลังให้ผู้ป่วยก้าวไปสู่เป้าหมายภาวะเบาหวานสงบได้จริง”
ขณะที่ การดูแลโรคเบาหวานเริ่มจากความเข้าใจที่ถูกต้องและเริ่มการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำได้ทุกวันอย่างต่อเนื่อง
โดยในช่วงเทศกาลและการเข้าสู่ปีใหม่นับเป็นเวลาที่เหมาะสมในการทบทวนพฤติกรรมการกิน ดูแลโภชนาการอย่างจริงจัง และการทำกิจกรรมง่าย ๆ ที่ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด อาทิ
- การเลือกมื้ออาหารช่วงเทศกาลที่ดีต่อสุขภาพ
- ตรวจระดับน้ำตาลในเลือดอย่างสม่ำเสมอ
- การตั้งเป้าหมายดูแลสุขภาพต้อนรับปีใหม่
โดย ทุกก้าวล้วนมีความหมายเมื่อได้รับคำแนะนำจากบุคลากรด้านการแพทย์ถึงโภชนาการที่เหมาะสมสำหรับแต่ละบุคคล เป้าหมายสู่เบาหวานระยะสงบจะเป็นไปได้ เพียงเริ่มต้นตั้งแต่วันนี้ “ร่วมกับการรับประทานอาหารหลักให้หลากหลายครบ 5 หมู่ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ”
สำหรับคำแนะนำเพิ่มเติมในการดูแลตัวเองเมื่อเป็นโรคเบาหวาน สามารถเยี่ยมชมได้ที่ https://www.family.abbott/th-th/glucerna/managing-diabetes-tools-and-guides.html
*อาหารทางการแพทย์ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์
อ้างอิง:
- International Diabetes Federation – Thailand: Diabetes country report 2000-2050
- Healthline, 7 June 2023: Why Are Fried Foods Bad for You?
- David JA Jenkins, Cyril WC Kendall, Livia SA Augustin, Silvia Franceschi, Maryam Hamidi,
- Augustine Marchie, Alexandra L Jenkins, Mette Axelsen. Glycemic index: overview of implications in health and disease. The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 76, Issue 1, 2002. https://doi.org/10.1093/ajcn/76.1.266S
- Healthline, 17 July 2020: Is Thai Food Healthy?
- Thai Ginger, 15 March 2021: 5 Flavorful and Healthy Thai Herbs You Should Be Eating
- Healthline, 14 May 2025: 8 Health Benefits of Guava Fruit and Leaves
- Healthline, 2 September 2025: 9 Health Benefits of Pomelo (and How to Eat It)
Alternate-X สรุปให้
เบาหวานชนิดที่ 2 ในไทยเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และผู้ป่วยจำนวนมากยังไม่รู้ตัว ขณะที่ช่วงเทศกาลเป็นช่วงเสี่ยงจากพฤติกรรมการกินที่เปลี่ยนไป โดยความเข้าใจผิดคือผู้ป่วยต้องงดอาหารอร่อยทั้งหมด ซึ่งไม่เป็นความจริง การเลือกอาหาร Low-GI ปรับวิธีปรุง และลดน้ำตาลแฝงช่วยควบคุมระดับน้ำตาลได้ ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่าโภชนาการที่สมดุล คือกุญแจสู่ภาวะเบาหวานระยะสงบ
