คุมขับถ่ายยาก-ชารอบก้น สัญญาณรุนแรง ‘หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท’

โรงพยาบาลเอส ชวนเช็ค 5 อาการ ‘หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท’ ประเมินแนวทางรักษาให้เหมาะกับผู้ป่วย ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย

• รักษาแบบไม่ผ่าตัดได้หากอาการไม่รุนแรง แพทย์เฉพาะทางโรงพยาบาลเอสฯ เผยหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย หากไม่มีภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง

• เช็ก 5 อาการรักษาให้เหมาะสม  ปวดหลัง, ปวดคอ, ปวดร้าวแขนขาแต่เดินได้ปกติ, ชาเล็กน้อยเป็นๆ หายๆ และผู้ที่เพิ่งเริ่มมีอาการโดยไร้ภาวะแทรกซ้อน

• สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ด่วน หากมีอาการแขนขาอ่อนแรง เดินสะดุด ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ หรือชาบริเวณรอบก้น ต้องรีบพบแพทย์เร่งด่วน

นพ.ฐปนัตว์ จันทราภาส แพทย์เฉพาะทางกระดูกสันหลัง โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังข้อ ให้ข้อมูลว่า ผู้ป่วยหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทไม่จำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดทุกรายเพราะแนวทางการรักษาต้องพิจารณาหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งตำแหน่งของหมอนรองกระดูก ระดับการกดทับเส้นประสาท ลักษณะอาการ รวมถึงผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

สำหรับผู้ป่วยที่อาการยังไม่รุนแรง ไม่มีภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงชัดเจน และยังไม่มีสัญญาณของความเสียหายทางระบบประสาท แพทย์อาจพิจารณาเริ่มต้นด้วยการรักษาแบบไม่ผ่าตัด หรือ ‘การรักษาแบบอนุรักษ์นิยม’ ก่อน

5 อาการรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

สำหรับ ผู้ป่วยที่อาจเริ่มต้นรักษาด้วยยา กายภาพบำบัด และการปรับพฤติกรรมได้ หากมีอาการเบื้องต้น ดังนี้ คือ

• ปวดหลัง
• ปวดคอ
• ปวดร้าวลงแขนและขา แต่ยังสามารถเดินและใช้งานแขนขาได้ตามปกติ ไม่มีอาการอ่อนแรงชัดเจน
• ชาเพียงเล็กน้อยหรือเป็น ๆ หาย ๆ และยังไม่ส่งผลกระทบต่อการเดิน การหยิบจับสิ่งของ หรือการใช้ชีวิตประจำวันมากนัก
• กลุ่มผู้ที่เพิ่งเริ่มมีอาการและยังไม่มีภาวะแทรกซ้อน

นอกจากนี้ ยังอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญ คือ ผู้ป่วยต้องยังไม่มีปัญหาเรื่องการควบคุมปัสสาวะหรืออุจจาระ และไม่มีอาการชาบริเวณรอบก้นหรืออวัยวะเพศ เพราะอาการดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณของภาวะกดทับเส้นประสาทที่รุนแรงและจำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน

ขณะที่ ผลตรวจ MRI ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้แพทย์ประเมินตำแหน่งและระดับการกดทับเส้นประสาทได้ชัดเจนขึ้น แต่การตัดสินใจเลือกวิธีรักษาไม่ควรพิจารณาจากภาพ MRI เพียงอย่างเดียว จำเป็นต้องประเมินร่วมกับอาการและการตรวจร่างกายของผู้ป่วยแต่ละราย

ทางเลือกรักษาแบบไม่ผ่าตัด ‘หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท’

สำหรับ แนวทางการรักษาแบบไม่ผ่าตัดมีเป้าหมายเพื่อลดอาการปวดและการอักเสบรอบเส้นประสาท ฟื้นฟูการเคลื่อนไหว และลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ โดยแพทย์อาจพิจารณาการใช้ยาเพื่อลดอาการปวดและอักเสบ การทำกายภาพบำบัด การปรับท่าทางและพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน รวมถึงการฉีดยาลดการอักเสบรอบเส้นประสาทในผู้ป่วยบางราย

ขณะเดียวกัน การควบคุมน้ำหนักและการเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวก็มีส่วนสำคัญในการช่วยพยุงกระดูกสันหลังและลดแรงกดที่เกิดขึ้นซ้ำ

คุมขับถ่ายยาก-ปวดรุนแรง ต้องพบแพทย์

อย่างไรก็ตาม แม้ผู้ป่วยหลายรายสามารถเริ่มต้นรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัดก็ตาม แต่ควรรีบเข้าพบแพทย์เช่นกัน หากพบอาการต่างๆ เหล่านี้ อาทิ

• อาการปวดรุนแรงและไม่ดีขึ้น
• อาการชาเพิ่มขึ้น
• แขนหรือขาอ่อนแรง
• เดินลำบาก
• เดินสะดุด
• ปลายเท้าตก
• กล้ามเนื้อลีบ หรือแรงของมือและขาลดลง

โดยเฉพาะกรณีที่เริ่มไม่สามารถควบคุมปัสสาวะหรืออุจจาระ หรือมีอาการชาบริเวณรอบก้นและอวัยวะเพศ ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ควรได้รับการตรวจรักษาอย่างเร่งด่วน

นพ.ฐปนัตว์ ระบุว่า การเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมควรเริ่มจากการวินิจฉัยหาสาเหตุให้ชัดเจน เนื่องจากอาการปวดหลังร้าวลงขาหรือปวดคอร้าวลงแขนไม่ได้เกิดจากหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเพียงสาเหตุเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับภาวะกระดูกสันหลังเสื่อม ช่องโพรงกระดูกสันหลังตีบ กระดูกงอก ข้อต่อหรือกล้ามเนื้อ รวมถึงโรคอื่น ๆ

ดังนั้น การประเมินประวัติอาการ ตรวจร่างกาย และตรวจภาพวินิจฉัย เช่น X-ray หรือ MRI ในกรณีที่แพทย์เห็นว่าจำเป็น จะช่วยให้สามารถเลือกแนวทางการรักษาได้ตรงกับสาเหตุและความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละราย

“หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกคนต้องผ่าตัด สิ่งสำคัญคือการประเมินให้ชัดว่าเส้นประสาทถูกกดทับมากน้อยเพียงใด มีอาการทางระบบประสาทหรือไม่ และอาการส่งผลต่อการใช้ชีวิตมากแค่ไหน เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย”

ทั้งนี้ ผู้ที่มีอาการปวดหลังหรือปวดคอร่วมกับอาการปวดร้าว ชา หรืออ่อนแรง ไม่ควรปล่อยอาการไว้นานหรือวินิจฉัยด้วยตนเอง โดยเฉพาะเมื่ออาการมีแนวโน้มรุนแรงขึ้น ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์เพื่อค้นหาสาเหตุและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม

alt-x KEY TAKEAWAYS 

• โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังข้อ โดย นพ.ฐปนัตว์ จันทราภาส ชี้ผู้ป่วยหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย

• แพทย์ประเมินแนวทางรักษาแบบอนุรักษ์นิยมผ่าน 5 อาการหลัก เช่น ปวดคอ ปวดหลัง หรือชาเล็กน้อยที่ยังไม่กระทบการใช้ชีวิตประจำวัน

• หากพบสัญญาณอันตรายอย่างกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือคุมการขับถ่ายไม่ได้ ควรรีบพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างเร่งด่วน